Routinegedrag is volgens bouwveiligheidsplatform VeiligWerk de grootste risicofactor voor ongevallen op de bouwplaats. Onveilige situaties ontstaan vaak niet doordat risico’s onbekend zijn, maar doordat medewerkers handelen uit gewoonte, tijdsdruk of onoplettendheid. Duidelijke afspraken, alert gedrag en elkaar aanspreken moeten ongevallen op de bouwplaats helpen voorkomen. Daarom deelde VeiligWerk, op Bewust Veilig-dag, zes veiligheidstips die moeten bijdragen aan veiliger werken op de bouwplaats.
Veilig werken begint bij bewustzijn
Met regelmaat worden er ernstige en soms dodelijke ongevallen gemeld die voorkomen hadden kunnen worden. De grootste reden hiervoor is routinegedrag en haastige of onderschatte risico-analyses. Daarom begint veilig werken niet alleen bij regels en procedures, maar vooral bij houding en gedrag op de werkplaats.
“Medewerkers moeten zich voortdurend afvragen wat er fout kan gaan, waarom zij iets op een bepaalde manier doen en of die werkwijze op dat moment veilig is,” aldus Pieter Beuker, CCO bij Pro4all, het moederbedrijf van VeiligWerk. “Veel mensen vallen terug op gewoonte en hebben al 20 jaar dezelfde routine tijdens klussen op de bouwplaats. Dan verdwijnt de bewuste afweging die nodig is om veilig te werken.”
Zes tips voor de dagelijkse praktijk
Organisaties kunnen incidenten voorkomen met meer alertheid, betere voorbereiding en een werkcultuur waarin veiligheid steeds aandacht krijgt.
De zes belangrijkste veiligheidsregels zijn:
- Wees je voortdurend bewust van risico’s
- Handel niet uit gewoonte en kies niet voor onveilige shortcuts zoals even snel een ladder neer te zetten zonder de ondergrond te checken
- Zorg dat regels voor iedereen duidelijk zijn en maak deze beschikbaar in alle talen
- Maak regels zichtbaar op de plek waar zij gelden
- Bereid werkzaamheden goed voor en neem je tijd hiervoor
- Spreek collega’s aan op onveilig gedrag
“Deze regels hebben alleen waarde als ze ook in de praktijk worden toegepast. Dat vraagt niet alleen om voorbereiding, maar ook om alertheid tijdens het werk. Daarbovenop moet er een werkomgeving zijn waarin collega’s elkaar kunnen aanspreken,” zegt Beuker. “Veiligheid gaat niet alleen over je eigen handelen, maar ook over de mensen om je heen.”
Risico analyse pas effectief als gedrag mee verandert
Een belangrijk onderdeel van veilig werken is een goede voorbereiding. Daarbij hoort ook de LMRA, de Laatste Minuut Risico Analyse, waarbij vlak voor aanvang van het werk wordt gekeken naar de risico’s op dat moment. Essentieel is echter de stap ná de LMRA: de uitvoering en naleving van de veiligheidsregels zonder terug te vallen in routine.
“Gedrag verandert niet zomaar. Wie zelf veilig werkt, kan alsnog gevaar lopen door onveilig gedrag van anderen,” zegt Beuker. “Daarom moeten medewerkers elkaar kunnen aanspreken en moet die reactie op de werkvloer serieus worden genomen.”