Vanaf donderdag 18 juni geldt het Nationaal Hitteplan van het RIVM in heel Nederland. Terwijl de temperatuur kan oplopen tot 35 graden, werken duizenden bouwprofessionals buiten in de volle zon. Veiligheidsmanagementplatform VeiligWerk waarschuwt: deze hitte is niet één warme werkdag, het is een veiligheidsrisico dat steeds vaker terugkeert en urgenter wordt. Zo neemt de kans op ongelukken en huidkanker aanzienlijk toe door de extreme hitte. Daarmee behoren buitenwerkers volgens VeiligWerk ook tot de kwetsbare groepen van het RIVM-nationaal hitteplan.
Door klimaatverandering komen periodes met hoge temperaturen elk jaar steeds vaker en heftiger voor. De mogelijke komst van een super-El Niño kan deze zomer opnieuw tot extreme hitte leiden.
Hitte op de bouwplaats heeft directe veiligheidsrisico’s
De ongelukken van werken in de hitte op een bouwplaats zitten in een kleine hoek. Hoge temperaturen kunnen leiden tot uitdroging, vermoeidheid, concentratieverlies en tragere reacties, waardoor de kans op aanrijdgevaar, valincidenten en ongelukken bij hijsen, transport of werken met zwaar materieel toeneemt.
“Grip, reactievermogen en concentratie zijn precies de eigenschappen die op een bouwplaats het verschil maken tussen veilig en gevaarlijk werken,” zegt Pieter Beuker, CCO bij Pro4all, het moederbedrijf van VeiligWerk. “Juist in de hitte neemt de kans op fouten toe. En één kleine fout kan op de bouwplaats al grote gevolgen hebben. Daarom moeten bouwbedrijven vooraf duidelijke maatregelen nemen om de veiligheid op de bouwplaats te waarborgen.”
Bouwvakkers drie keer meer kans op huidkanker
Ook langdurige blootstelling aan uv-straling vormt een serieus gezondheidsrisico. Volgens het Huidfonds hebben bouwvakkers door hun buitenwerk drie keer meer kans op huidkanker. “Zonbescherming moet op de bouw net zo vanzelfsprekend zijn als een helm of veiligheidsschoenen. Denk ook aan faciliteiten voor schaduw, extra pauzes, water en kleine zonnebrandtubes om bij je te dragen.” Het Huidfonds raadt aan om je iedere twee uur opnieuw in te smeren.
Niet alleen temperatuur, maar hittekracht telt
Daarbij is het een extra uitdaging dat de temperatuur op de bouwplaats vaak warmer aanvoelt dan het getal in het weerbericht of -app aangeeft. Wind, luchtvochtigheid en zonnestraling bepalen mede hoe zwaar de omstandigheden werkelijk zijn. Daardoor kan het risico op oververhitting al toenemen op dagen waarop de gemeten temperatuur relatief mee lijkt te vallen. Daarom ontwikkelden KNMI, TNO en RIVM recent de nieuwe index hittekracht, die laat zien hoe warm het aanvoelt. Deze index is ook terug te vinden in de KNMI-app.
Volgens VeiligWerk helpt zo’n index werkgevers om niet alleen naar graden Celsius te kijken, maar naar de werkelijke belasting voor mensen op de bouwplaats. Bij een hoge hittekracht kunnen bouwbedrijven eerder en bewuster maatregelen nemen, zoals het aanpassen van werktijden, extra pauzes, meer schaduwplekken, voldoende drinkwater en het actief controleren op signalen van oververhitting.
“De bouw is gewend om risico’s zichtbaar te maken,” zegt Beuker. “Maar hitte is verraderlijk, omdat de gevolgen vaak geleidelijk ontstaan. Juist doordat de hittekracht beter laat zien wanneer het lichaam onder druk komt te staan, kunnen klachten eerder worden herkend en hitteberoertes beter worden voorkomen.”